Sở y tế Cao Bằng - Vệ sinh an toàn thực phẩm – Vấn đề nan giải

Thực phẩm là nhu cầu thiết yếu của con người. Đặc biệt, khi đời sống kinh tế phát triển, nhu cầu về thực phẩm không chỉ là đủ về số lượng mà ngày càng đòi hỏi về chất lượng và độ an toàn. Nhưng thực tế cho thấy, an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) vẫn là vấn đề nan giải.

Ảnh: Thực phẩm tươi sống được bày bán trên mặt đất không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm

TỪ THỰC TRẠNG Những năm qua, tình hình ATVSTP diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến sức khoẻ của người tiêu dùng. Năm 2006, toàn tỉnh có 14 vụ ngộ độc thực phẩm, năm 2007 có 19 vụ. Trong năm 2011, xảy ra 24 vụ ngộ độc thực phẩm, 115 người bị mắc, làm 20 người tử vong. Đặc biệt, vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại xã Tổng Cọt (Hà Quảng) làm 54 người mắc, nguyên nhân do ăn thức ăn ôi thiu, chế biến không đảm bảo vệ sinh. Những con số không nhỏ cho thấy ATVSTP không phải là vấn đề có thể xem nhẹ. Thế nhưng, theo quan sát của chúng tôi, tại chợ Xanh, chợ Ngọc Xuân, chợ Đề Thám và nhiều điểm bán thực phẩm khác trên địa bàn Thị xã, các loại thức ăn sống, chín, rau củ được bày bán trên những sạp hàng không đảm bảo vệ sinh. Sạp hàng chỉ là những tấm được làm từ tre, phía dưới là nền đất ẩm ướt, thậm chí có sạp hàng chỉ là một tấm ni lon được rải ngay trên mặt đất. Một số cơ sở sản xuất, chế biến thực phẩm nằm cạnh cống rãnh, gần ao tù, nước đọng rất mất vệ sinh; sử dụng dụng cụ lưu trữ, chế biến bẩn. Còn người tiêu dùng vẫn chủ yếu lựa chọn thực phẩm dựa vào kinh nghiệm và cảm quan của mình, chưa có một tiêu chuẩn nào để đảm bảo thực phẩm an toàn, không bị nhiễm thuốc trừ sâu hay chứa chất độc hại. Vì vậy, nguy cơ mất ATVSTP là rất cao, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cũng như chất lượng cuộc sống con người. Chị Hoàng Thị Huyền, người tiêu dùng tại Thị xã lo ngại: Mặc dù người tiêu dùng vẫn biết rằng có những sản phẩm không đảm bảo chất lượng vệ sinh đã và đang được bày bán trên thị trường nhưng bằng mắt thường không thể phân biệt được đâu là sản phẩm sạch, đâu là sản phẩm bẩn khi chúng được bày bán tràn lan, lẫn lộn. Tôi luôn băn khoăn không biết sản phẩm có nguồn gốc từ đâu, đã được kiểm tra độ an toàn chưa, có chất gây hại cho cơ thể hay không?… Nhưng vì nhu cầu hằng ngày nên vẫn phải mua sử dụng. Nếu bị tiêu chảy, lần sau sẽ không sử dụng thực phẩm đó nữa, còn những chất có thể tích tụ lâu ngày gây hại cho cơ thể thì không thể biết được! Ông Lục Văn Quý, Phó Giám đốc Sở Y tế, Chi cục trưởng Chi cục ATVSTP cho biết: Để kiểm soát vấn đề ATVSTP, tỉnh đã tổ chức nhiều đoàn thanh tra, kiểm tra liên ngành ATVSTP trong dịp Tết Nguyên đán, Tháng hành động Vì chất lượng ATVSTP, Tết Trung thu; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao tinh thần trách nhiệm của người sản xuất, chế biến thực phẩm cũng như ý thức của người tiêu dùng. Năm 2011, tỉnh thành lập 46 đoàn thanh tra, kiểm tra liên ngành, thanh tra, kiểm tra 4.451 lượt cơ sở thực phẩm; có 3.931 cơ sở thực phẩm đạt tiêu chuẩn (chiếm 88,3%). Mặt khác, đẩy mạnh các hoạt động truyền thông, như: nói chuyện chuyên đề, tập huấn; tăng cường công tác tuyên truyền về ATVSTP trên các phương tiện thông tin đại chúng, nhân bản 84 đĩa truyền thông, treo 150 băng rôn truyền thông, tuyên truyền qua hệ thống loa, đài, báo chí. Nhờ đó, vấn đề ATVSTP được cải thiện đáng kể. ĐẾN TRÁCH NHIỆM CỦA TOÀN XÃ HỘI Tuy nhiên, công tác đảm bảo ATVSTP còn gặp nhiều khó khăn, để bảo đảm chất lượng ATVSTP thì tất cả các khâu từ nuôi trồng, đánh bắt đến sản xuất, chế biến, bảo quản, vận chuyển, kinh doanh, sử dụng đều phải đạt vệ sinh và an toàn. Thực tế, rau mọc trong vườn, lợn trong chuồng là trách nhiệm quản lý của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; khi rau, lợn thành sản phẩm mang bán thuộc trách nhiệm của Chi cục ATVSTP, lực lượng quản lý thị trường. Nhưng khi thực phẩm còn ở trong vườn rất khó quản lý, vì cán bộ ngành nông nghiệp không thể lúc nào cũng đến từng gia đình kiểm tra xem sản phẩm có phun thuốc trừ sâu không, có đúng quy trình kỹ thuật không, đảm bảo vệ sinh không? Hiện nay chúng ta không quản lý được “từ đồng ruộng”, chủ yếu là tuyên truyền để người chăn nuôi, trồng trọt thực hiện quy trình đúng kỹ thuật, an toàn, hướng dẫn sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đúng cách. Khi sản phẩm đã mang ra thị trường thì càng khó quản lý. Bởi lực lượng thanh tra, kiểm tra mỏng, số lượt thanh tra còn ít. Những thử nghiệm cho kết quả ngay (test nhanh) không đủ cơ sở pháp lý để xử phạt và xử lý ngay, còn chờ kết quả chính thức (thường dài ngày) thì thực phẩm đã được tiêu thụ hết. Ở tuyến huyện chưa có thiết bị xét nghiệm nên các mẫu thử đều phải gửi ra Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh, rất mất thời gian. Đối với những thực phẩm, như: tôm, cua, cá, mỡ lá đông lạnh… bị phát hiện có bảo quản bằng hàn the, phoóc môn cũng không thể xử phạt người bán, vì họ chỉ nhập hàng từ nhiều nguồn về bán. Trong khi đó, muốn xử phạt thì phải tìm ra nguồn gốc sản phẩm. Do đó, khi phát hiện vi phạm, Chi cục ATVSTP chỉ có thể tiến hành tiêu huỷ sản phẩm…ATVSTP không chỉ là trách nhiệm của riêng một người, một ngành. Trách nhiệm bảo đảm chất lượng ATVSTP là của tất cả mọi người trong xã hội từ các cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể đến các nhà khoa học, các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh. Mặt khác, người dân cũng cần nâng cao kiến thức về VSATTP để lựa chọn thực phẩm vệ sinh, an toàn, tự bảo vệ bản thân và gia đình. Theo kết quả kiểm tra ngẫu nhiên các mặt hàng thực phẩm ở chợ của Chi cục Vệ sinh an toàn thực phẩm trong năm 2011, tổng số mẫu kiểm tra phân tích hoá sinh là 524 mẫu, có 47 mẫu không đạt tiêu chuẩn; chủ yếu là rau còn tàn dư hoá chất thuốc trừ sâu, chả chứa hàn the, xúc xích đỏ chứa nitơrat, màu thực phẩm không được phép sử dụng trong hạt dưa, nước ngọt, thạch dừa. Kiểm tra vi sinh 2.285 mẫu, có 736 mẫu không đạt; trong đó chủ yếu do vi khuẩn kỵ khí, bào tử nấm mốc, nấm men trong các mặt hàng gạo, tương, cá, bánh mì, kem, mắm tôm.

Tác giả bài viết: Sơn Bách

Nguồn: Sở y tế Việt Nam